سر پیغمبر صلی الله علیه وآله روی زانوی علی علیه السلام بود،خوابش برد وقتی از خواب بیدارشد دید خورشید غروب کرده وقت فضیلت نماز عصر علی علیه السلام سپری شده،علی جان چرا بیدارم نکردی؟

از مهمترين عواملي که انسان را به تحمل دشواريxadهاي زندگي وا ميxadدارد، شيريني دستيابي به خواستxadهاي خود است. اين احساس، «نياز به کاميابي» ناميده ميxadشود. هر گاه انسان در زندگي خويش احساس عدم کاميابي نمايد، به نوعي افسردگي و نااميدي دچار خواهد شد. البته کاميابي و نتيجه گرفتن از زندگي رابطة مستقيمي با فعاليت و تلاش مثبت انسان دارد؛ بدين معنا که کاميابي در گرو تلاش و کوشش ميسر ميxadگردد و طبعاً انسان سست و تنبل هيچگاه به کاميابي مطلوبي نخواهد رسيد. حضرت علي (ع) اين حقيقت را اينگونه فرمودهxadاند که:

حدیثی از مولا علی علیه السلام که به عنوان شاهکار ادبی مولا یاد میشود :

من توکل علی المال ذلّ

⇦هر کس بر مال خود توکل کند خوار وذلیل میشود⇨

و من توکل علی العلم زلّ

⇦و هر کس بر علم خود توکل کند دچار لغزش میشود⇨

و من توکل علی العقل ضلّ

⇦و هر کس بر عقل توکل کند گمراه میشود⇨

و من توکل علی الله ظلّ

⇦و هر کس بر خدا توکل کند در سایه لطف و رحمت خداوند قرار میگیرد⇨

نهج البلاغه حاوی سخنان زیبای امیرمؤمنان علی علیه السلام است که به حق فراتر از سخن انسان و فروتر از سخن خدا معرفی می شود. نهج البلاغه از مشهورترین و معتبرترین منابع حدیث شیعه است که به کوشش سیّد رضى (359 ـ 406 ه* ق) گردآورى و تدوین گردیده است.

مجموع خطبه ها، نامه ها و کلمات قصار آن حضرت بر دو بخش تقسیم می شود: بخشی مربوط به برون گرایی است که به احکام اسلامی و نظام های آن، مکاتبه با شخصیت ها و دستورها و سفارش های رزمی و سیاسی پرداخته می شود. ما همه آن ها را نوعی برون گرایی می دانیم. بخشی دیگر مربوط به درون گرایی است که به مسائل مربوط به معرفت خدا و پیامبران و شناخت عوالم عینی و کمالاتی که انسان می تواند در این راه به دست آورد، می پردازد. این بخش از کلمات امام کاملا دست نخورده مانده و تفسیر لازم درباره آن، انجام نگرفته است، یعنی جملاتی از قبیل خطبه 220، بیشتر باید مورد توجه قرار گیرد: «فداحیی عقله و

مَنْ أَصْبَحَ عَلَى الدُّنْيَا حَزِيناً فَقَدْ أَصْبَحَ لِقَضَاءِ اللَّهِ سَاخِطاً وَ مَنْ أَصْبَحَ يَشْكُو مُصِيبَةً نَزَلَتْ بِهِ فَقَدْ أَصْبَحَ يَشْكُو رَبَّهُ وَ مَنْ أَتَى غَنِيّاً فَتَوَاضَعَ لَهُ لِغِنَاهُ ذَهَبَ ثُلُثَا دِينِهِ وَ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَمَاتَ فَدَخَلَ النَّارَ فَهُوَ مِمَّنْ كَانَ يَتَّخِذُ آيَاتِ اللَّهِ هُزُواً وَ مَنْ لَهِجَ قَلْبُهُ بِحُبِّ الدُّنْيَا الْتَاطَ قَلْبُهُ مِنْهَا بِثَلَاثٍ هَمٍّ لَا يُغِبُّهُ وَ حِرْصٍ لَا يَتْرُكُهُ وَ أَمَلٍ لَا يُدْرِكُهُ .

نبودن ذکر صريح حديث غدير در نهج البلاغه هرگز بدان معني نيست که امام براي اثبات بر حق بودن خود به اين حديث استدلال و احتجاج نکرده است، بلکه از مطالعه و بررسي منابع حديثي و تاريخي بر ما معلوم مي شود که امام بارها در برابر مخالفان و احيانا در برابر مردمي که در حجة الوداع نبوده و حادثه غدير را به چشم خود نديده بودند، براي اثبات ولايت خود به حديث غدير استدلال کرده و حاضران و ناظران آن حادثه را به شهادت فرا خوانده است؛ براي نمونه موارد زير را مي توان ياد کرد.